Hafciarstwo

Hafciarstwo służy obecnie w równym stopniu mieszkańcom wsi jak i miasta, poprzez powiększenie swojego asortymentu o serwety, bieżniki i obrusy. Jednak należy zwrócić uwagę na wykorzystywanie tradycyjnych wzorów na współczesnych wyrobach hafciarskich.

Tradycyjnie hafty zdobiły odzież i stroje mieszkańców wsi - koszule, chustki, zapaski, staniki, kaftany, sukmany. Hafciarstwo było czynnością przypisaną kobiecie, stanowiącą niezbędny element jej edukacji. W niektórych regionach tj. Lubelszczyzna, Podlasie, Łowickie, Opoczyńskie istniał zwyczaj, że panna na wydaniu jeszcze przed ślubem wyszywała swoją wyprawę. Motywy i kolory zgodnie z przekazem z pokolenia na pokolenie przysługiwały określonej płci, wiekowi i pozycji społecznej (stonowane kolorystycznie i mniej ozdobne dla starszych). Bogate hafty były bardzo charakterystyczne dla Beskidu Śląskiego, Małopolski, Lubelszczyzny, Kurpiów, Opoczna, Łowicza, Biłgoraja, Cieszyna. Natomiast praktycznie nie występowały w okolicach Warszawy (za wyjątkiem Wilanowa), Częstochowy i na Zagłębiu Dąbrowskim.

Na terenie Polski, praktycznie w każdym województwie są osoby zajmujące się haftem. Wydaje się że przyczyną popularności tej dyscypliny twórczej jest jej „dostępność”- nie wymaga specjalnego warsztatu - a wiele kobiet haftowanie traktuje jako hobby. Haftują dla siebie i na zamówienie, choć nie stanowi to źródło podstawowego dochodu. W reaktywowaniu tradycyjnego hafciarstwa bardzo dużą rolę odegrały spółdzielnie, które zamawiały prace od najbardziej utalentowanych hafciarek (Opoczno, Skoczów, Maków Podhalański, Ostrołęka, Żywiec).

Podstawowymi surowcami wykorzystywanymi podczas haftowania były tkaniny płócienne, wełniane, bawełnianie, jedwabne, a także skóra. Hafty ludowe wykonywane były nićmi jednobarwnymi, używano również kolorowych, ale dopiero pod koniec XIX w. w zwiększonej skali barw.

Techniki haftowania zależą od zastosowania odpowiedniego ściegu (liczone – krzyżykowe, łańcuszkowe, stębnówka i nieliczone – płaskie, wypukłe) oraz ze względu na kolor nici (haft biały, kolorowy, złoty). Motywy geometryczne, roślinne, zoo – morficzne są najczęściej spotykanymi.

Hafty charakterystyczne dla poszczególnych regionów kraju:

Podlasie, Lubelszczyzna – geometryczne i roślinne wyszycia krzyżykowe na płótnie w kolorze czarnym, czerwonym, żółtym i białym;

Biłgorajskie, Rzeszowskie, widły Sanu i Wisły – łańcuszkowe wyszycia o motywach esowatych, roślinnych w czarnym, czerwonym i niebieskim kolorze;

Małopolska – hafty białe z urozmaiconymi formami, jedno lub wielobarwne, złote i koralikowe przy użyciu ściegów płaskich, łańcuszkowych, stębnówki, występowały na tkaninach wełnianych;

Podhale, Beskid Śląski, Spisz – haft kolorowy (parzenice i cyfry) i jednobarwny płaski o ornamentach geometrycznych i roślinnych zdobiący odzieży;

Cieszyńskie – dwustronne hafty krzyżykowe i hafty płaskie na płótnie oraz złote;

Górny Śląsk – haft biały umieszczany na płóciennych zapaskach oraz haft kolorowy;

Opolszczyzna – haft wykonywany na płótnie, jedno – lub dwu – barwny z motywami roślinnymi;

Opoczyńskie, Rawskie, Piotrkowskie – jednobarwne i kolorowe o geometrycznych motywach wyszywane na mankietach i kołnierzykach płóciennych koszul;

Łowickie – kolorowe hafty na płótnie, tkaninach wełnianych, aksamicie i adamaszku wykonywane ściegami płaskimi i krzyżykowymi;

Kurpie – czerwone i białe o kolistych i półkolistych wykonywane na koszulach i czepkach (Puszcza Biała), skromniejsze hafty stębnówkowe na kołnierzach i mankietach występowały w Puszczy Zielonej.

Wyświetlono: 2705 razy. Zamieścił: admin admin 2008-11-21 12:56:17