Fragment ekspozycji
„Zakochany Chopin. Inspiracje mazowieckie
fot. Jacek Sielski

Ekspozycja „Zakochany Chopin. Inspiracje mazowieckie” znalazła się w gronie laureatów III edycji Konkursu „Mazowieckie Zdarzenia Muzealne - Wierzba” w kategorii na najciekawszą wystawę zorganizowaną w roku 2009 na Mazowszu w obiekcie zamkniętym.

Celem Konkursu, organizowanego przez Samorząd Województwa Mazowieckiego we współpracy ze Stowarzyszeniem Muzealników Polskich, Oddział Mazowiecki w Warszawie jest wyłonienie najlepszych na Mazowszu placówek muzealnych oraz nagrodzenie najciekawszych zdarzeń przez nie zrealizowanych.

"Mazowieckie Zdarzenia Muzealne - Wierzba" należą obecnie do najbardziej znaczących imprez kulturalnych regionu, podnoszą prestiż muzeów, wpływają na ich rozwój, a także są wyrazem uznania ich pracy.

Kapituła pod przewodnictwem Marii Sołtysiak, sekretarza redakcji Rocznika "Muzealnictwo" oceniała ogółem 51 zgłoszeń, a nagrody zostały przyznane w dwóch kategoriach: najciekawsza wystawa zorganizowana w roku 2009 na Mazowszu w obiekcie zamkniętym oraz najlepsza impreza, pokaz, ekspozycja w przestrzeni publicznej lub w plenerze, zorganizowana poza terenem muzeum.

Chopinowska wystawa Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie rywalizowała z 34 innymi mazowieckimi wydarzeniami muzealnymi w pierwszej kategorii. Cieszy fakt, że zdobyła uznanie zarówno odwiedzających Muzeum gości, jak i wybitnych przedstawicieli muzealników i działaczy samorządowych.

O wystawie „Zakochany Chopin. Inspiracje mazowieckie”

Wśród rzeszy XIX-wiecznych kompozytorów, Fryderyka Chopina wyróżnia niespotykana wrażliwość na elementy życia codziennego w jego najprostszych przejawach, skupienie uwagi na tym, co pierwotne i na pozór banalne. W okresie, w którym tworzył on swoje niezwykłe dzieła, wiele osób właśnie w ten sposób postrzegało muzykę ludową, graną na wiejskich weselach czy zabawach.

Dla Chopina melodie, których miał okazję słuchać choćby podczas wakacji w mazowieckiej Szafarni, były czymś świeżym, zachwycającym, a przede wszystkim prawdziwym. Z zainteresowaniem przysłuchiwał się tradycyjnym śpiewom i muzykowaniu ludowych kapel. Fascynacja ta znalazła swoje odzwierciedlenie w wielu jego kompozycjach, dzięki czemu styl i brzmienie chopinowskiej muzyki stały się rozpoznawalne na całym świecie.

Celem wystawy "Zakochany Chopin. Inspiracje mazowieckie" jest ukazanie związków pomiędzy polską tradycją ludową, muzyką Fryderyka Chopina i tradycjami muzycznymi pochodzącymi z różnych zakątków świata.

Adam Czyżewski, dyrektor Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, a także autor koncepcji wystawy i jej kurator, zaprosił do współpracy nad projektem wybitnych specjalistów z Instytutu Sztuki PAN, w tym dr Ewę Dahlig-Turek, a także Marię Pomianowską, liderkę Zespołu Polskiego, kompozytorkę i multiinstrumentalistkę, popularyzującą muzykę Chopina poza granicami kraju.

"Koncepcja naszej wystawy powstała w pierwszych miesiącach 2008 roku, w czasie, kiedy muzyczny świat rozpoczynał przygotowania do obchodów Roku Chopinowskiego 2010. Jednakże generalny zamysł, polegający na skonfrontowaniu wiejskiego, XIX-wiecznego instrumentarium z muzyką chopinowską i jej nieortodoksyjnymi transkrypcjami, którymi zasłynęła już w latach 90. XX wieku Maria Pomianowska, narodził się wiele lat wcześniej, w czasie niekończących się dyskusji medialnych, które prowadziłem wspólnie z moją żoną Elżbietą na temat wykorzystania ikon polskiej kultury w kampaniach promujących nasz kraj w świecie" - wspomina kurator wystawy.

Ekspozycja prezentuje tradycyjne instrumenty, na których grano na wsi mazowieckiej za czasów Chopina. Część z nich, jak cymbały, basy czy dudy, jest nadal obecna w instrumentarium ludowym. Inne, jak suka biłgorajska i mielecka czy fidel płocka, nie zachowały się do naszych czasów. Na wystawie znalazły się ich rekonstrukcje wykonane na podstawie dokumentacji ikonograficznej lub znalezisk archeologicznych.

Ważną część prezentacji stanowią fonogramy ukazujące muzyczne portrety wykonawców z terenu Mazowsza, którzy ucząc się gry ze słuchu od swych mistrzów, powtarzali repertuar obecny na wiejskich zabawach od dziesiątków lat. Towarzyszą im archiwalne nagrania pochodzące ze Zbiorów Fonograficznych Instytutu Sztuki PAN.

Wystawa "Zakochany Chopin. Inspiracje mazowieckie" nie ogranicza się do prezentacji kultury regionu, w którym wychował się kompozytor. Jej zadaniem jest także pokazanie tego, w jaki sposób twórczość Chopina inspiruje muzyków pochodzących z odległych zakątków świata, dlatego podczas zwiedzania wystawy usłyszymy nagrania będące swoistą mieszanką dobrze znanych nam dźwięków z tymi, które wywodzą się z odległych tradycji muzycznych. Dodatkową atrakcję ekspozycji stanowi prezentacja egzotycznego instrumentarium, w skład którego wchodzą m.in. santur, kemancze czy sarangi.

Treści prezentowane na wystawie zostały zamknięte w futurystyczną formę projektu młodych designerów: Marcina Mostafy i Natalii Paszkowskiej, autorów polskiego pawilonu na wystawie EXPO 2010 w Szanghaju oraz scenografa Grzegorza Wacławka.

Wystawa powstała w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie i była tam prezentowana od 17 grudnia 2009 do 30 kwietnia 2010. Towarzyszyło jej wiele wydarzeń m.in. warsztaty taneczne, muzyczne oraz prezentacje wybranych, niezwykłych instrumentów np. liry korbowej.

Kurator wystawy: dr Adam Czyżewski
Scenariusz wystawy: Maria Pomianowska
Konsultacja naukowa: dr hab. Ewa Dahlig-Turek
Oprawa plastyczna wystawy: Grzegorz Wacławek, Marcin Mostafa, Natalia Paszkowska